Wanneer Easy werkt
Easy listening heeft meer schade geleden van zijn eigen naam dan van wat er op de platen staat. De term suggereert iets wat zonder moeite gemaakt is, terwijl het juist de tak van de populaire muziek is die het meeste van een arrangeur vraagt: elke partij hoorbaar, niemand in de weg, en geen solo lang genoeg om de luisteraar te laten kiezen.
Henry Mancini schreef filmmuziek die werkt zonder de film. Jobim schreef liedjes met harmonische bewegingen waar jazzmuzikanten nog altijd uit putten. Dit zijn geen eenvoudige platen die toevallig aangenaam zijn. Het zijn moeilijke platen die eenvoudig zijn laten klinken, en dat is de lastigere truc.
De vroege ochtend is het moment waarop u muziek wilt die niets vraagt en toch iets teruggeeft als u er toevallig op let. Niets anders op de schaal krijgt die twee tegelijk voor elkaar.
Waar het vandaan komt
Easy listening is eerst een hitlijst en pas daarna een klank. Billboard begon er in 1961 een onder die naam, voor platen die gestaag verkochten aan mensen die geen rock-'n-roll kochten, en sindsdien doet die naam het genre schade.
Wat er werkelijk gebeurde was een hoogtij van het arrangeren. Filmmuziek had een generatie geleerd te schrijven voor een groot ensemble dat iets anders niet in de weg mocht lopen, en toen Moon River van Henry Mancini in 1962 de Oscar won, leerde het vak dat diezelfde vaardigheid ook op zichzelf platen verkocht.
Midden daarin kwam de bossa nova binnen. Jazz Samba van Stan Getz en Charlie Byrd werd in 1962 nummer één, Braziliaanse harmonie trad het Amerikaanse liedboek binnen, en de stilste muziek op de Amerikaanse radio werd even de harmonisch interessantste.
Easy: vijf platen
- Henry Mancini, 1961Breakfast at Tiffany's.
Moon River daargelaten: let op wat de ritmesectie doet. Het is een jazzband die doet alsof ze een orkest is. Mancini gebruikte een mondharmonica en een fluitend koor waar een orkest verwacht werd, en won er op één avond twee Oscars mee.
- Antônio Carlos Jobim, 1967Wave.
Arrangementen van Claus Ogerman, bijna geen zang, en de meest ontspannen plaat ooit gemaakt door iemand die zo hard werkte. Jobim is er met opzet nauwelijks als zanger te horen; de strijkers van Ogerman doen het werk en de componist blijft erachter piano en gitaar spelen.
- Astrud Gilberto, 1965The Astrud Gilberto Album.
Een ongeschoolde zangeres die begreep dat een noot niet halen ook een beslissing is. Ze was vierentwintig, had bijna niets opgenomen en zong Engels dat ze fonetisch geleerd had, en dat verklaart voor een groot deel hoe vlak de frasering is.
- Sérgio Mendes en Brasil '66, 1966Herb Alpert Presents Sergio Mendes & Brasil '66.
Braziliaans ritme, Amerikaanse popliedjes, twee stemmen in unisono. Het zou niet mogen werken. Mendes bouwde de groep om voor een Amerikaans label en liet de twee zangeressen de Engelse tekst in unisono zonder vibrato brengen, wat geen enkele andere Braziliaanse act deed.
- Burt Bacharach, 1969Make It Easy on Yourself.
Dezelfde liedjes die iedereen kent, gespeeld zonder beroemde stem ervoor. Daardoor wordt de constructie zichtbaar. Zonder zanger ervoor komt de bouw van de liedjes bloot te liggen: maten van vijf en zeven, toonsoortwisselingen midden in een couplet, en melodieën die niemand zou schrijven om makkelijk te zijn.
Het eerlijke tegenargument
Bacharach staat hier én op de loungebladzijde, wat slordig is, en dat weet ik. Het alternatief was hem op één plek te zetten en de andere bladzijde zwakker te laten. Hij hoort werkelijk in beide kamers thuis; hem over twee bladzijden verdelen zou netter zijn en minder waar.
De gezichten bij de platen
William Gottlieb fotografeerde tussen 1938 en 1948 de clubs van New York voor Down Beat en de Washington Post. De negatieven liggen bij de Library of Congress; de foto's zijn rechtenvrij.
